Środowiskowe formy pracy z dziećmi i rodzinami zagrożonymi marginalizacją zakładają pomoc dzieciom, rodzinom w ich środowisku, bez konieczności umieszczania ich w stacjonarnych placówkach opiekuńczych i resocjalizacyjnych. Metody te umożliwiają wczesną pracę z dziećmi i rodzinami i przeciwdziałanie ich marginalizacji. Pozwalają na rozwiązywanie problemów całych środowisk i reintegrację ze społecznością lokalną, przeciwdziałają patologicznym zjawiskom w rodzinach. Celem pośrednim Programu jest rozwinięcie mało rozpowszechnionych w Polsce, środowiskowych form pracy z dziećmi i rodzinami zagrożonymi marginalizacją. Zakładają one pomoc dzieciom i ich rodzinom w ich środowisku, bez konieczności umieszczania ich w stacjonarnych placówkach opiekuńczych i resocjalizacyjnych.

Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży „Dom Aniołów Stróżów” w Katowicach Wywodzi się z zespołu pedagogów, psychologów i wychowawców. Od 1992 roku prowadzili oni różne programy: pracy ulicznej, terapeutyczne, psychoprofilaktyczne i wychowawcze. Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży „Dom Aniołów Stróżów” powstało w lipcu 2001 roku. Celem statutowym Stowarzyszenia jest pomoc młodzieży i dzieciom ze środowisk patologicznych oraz osobom niedostosowanym społecznie, a także ich rodzinom, poprzez: tworzenie i prowadzenie ośrodków, placówek wychowawczo-rehabilitacyjnych; organizowanie pomocy postrehabilitacyjnej; prowadzenie i wspieranie programów leczniczych, edukacyjnych, profilaktycznych, pomocy psychologicznej, socjalnej, prawnej; organizowanie oraz udział w konferencjach, seminariach, warsztatach i szkoleniach z zakresu problematyki patologii społecznej; przyznawanie nagród osobom realizującym cele Stowarzyszenia; współpraca w zakresie objętym celami Stowarzyszenia z instytucjami państwowymi i organizacjami społecznymi w kraju i zagranicą; organizowanie aukcji, akcji, kwest publicznych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa; organizowanie miejsc pracy dla osób rekrutujących się z placówek Stowarzyszenia.

Zagrożona marginalizacją społeczność lokalna dzielnicy Katowice Załęże.

Program realizowany jest w dzielnicy Katowice – Załęże, która należy do najbardziej zagrożonych patologiami społecznymi. Na tym terenie dużym problemem społecznym jest bezrobocie, alkoholizm i przestępczość. Wiele starych, przedwojennych kamienic tzw. „familoków”, ze wspólnymi sanitariatami na korytarzach, bez C.O., od wielu lat nie remontowanych, pełni realnie funkcje przeludnionych mieszkań socjalnych. W większości tych domów mieszkają ludzie biedni, bezrobotni, bez wykształcenia i jakichkolwiek perspektyw życiowych. Z reguły dewastują zajmowane mieszkania, nie pracują, nie płacą czynszu, żyją z kradzieży, nielegalnego handlu i zasiłków pomocy społecznej. Wielu z nich to imigranci z różnych regionów Polski, którzy przybyli 20 – 30 lat temu na Śląsk w poszukiwaniu pracy w górnictwie. Żyją w konflikcie z administracją, zadłużeni, eksmitowani, uzależnieni, wielu z nich cierpi na poważne choroby. Mając bardzo dużo problemów, nie zajmują się opieką i wychowaniem swoich dzieci. Dzieci te wychowują się na ulicy, wśród podobnych do siebie rówieśników. Mają problemy w życiu codziennym, znaczne deficyty rozwojowe, bardzo ubogie dziedzictwo cywilizacyjne, intelektualne, kulturowe, społeczne. Bywa też, że część dzieci z tego środowiska jest dyskryminowana i lekceważona w szkole, w pomocy społecznej i innych służbach. Wcześnie zaczynają unikać szkoły z powodu braku możliwości na sprostanie jej wymaganiom.

Stowarzyszenie wprowadza system pomocy dzieciom, młodzieży i rodzinie w jednej z dzielnic Katowic, która uważana jest za swoiste „getto socjalne”. W swojej pracy stara się połączyć działania różnych instytucji działających na rzecz osób marginalizowanych.  Stara się podjąć działania, które mają na celu nie tylko pomoc doraźną, lecz długofalową. Dąży do tego, aby udzielana pomoc nie była demoralizująca, lecz motywowała do tworzenia się grup samopomocowych w środowisku.  Realizacja bezpośredniego celu programu odbywa się w ramach prowadzenia ogniska wychowawczego, świetlic terapeutycznych oraz pracy ulicznej poprzez:

• udzielanie pomocy dzieciom i młodzieży zagrożonym demoralizacją, przestępczością i uzależnieniami, poprzez:
• pomoc w rozwiązywaniu problemów i trudności będących przyczyną destrukcyjnych zachowań dzieci oraz pomoc w poprawie relacji z rodzicami,
• nabywanie umiejętności społecznych i zadaniowych umożliwiających im konstruktywne funkcjonowanie w swoim środowisku
• niesienie pomocy w rozwoju fizycznym, psychicznym i społecznym przez wskazanie możliwości rozwiązywania ich problemów i uczenie odpowiedzialności za podejmowane decyzje, 
• tworzenie alternatywnych form spędzania wolnego czasu wobec młodzieżowych grup kontrkulturowych i przestępczych,
• przeciwdziałanie i zapobieganie patologii rodziny, patologii wychowania dzieci i młodzieży poprzez wzrost wiedzy i umiejętności wychowawczych rodziców, pozwalających na skuteczniejsze zapobieganie i rozwiązywanie problemów i kryzysów wychowawczych z dziećmi, a także integrujących dziecko i rodziców.
• wsparcie szkoły i społeczności lokalnej w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi i młodzieżą zagrożoną demoralizacją i uzależnieniami.

Jednym z ważnych elementów Programu był zorganizowany i przeprowadzony przez Stowarzyszenie festyn integracyjny dla społeczności lokalnej Załęża.

Projekt jest w trakcie realizacji. Rozpoczęty został w 2002. Współfinansowany był z PROGRAM PHARE 2003 w roku 2006. Festyn odbył się 24 maja 2006.

W ramach Programu na terenie Katowic – Załęża Stowarzyszenie stworzyło i prowadzi:

• Ognisko Wychowawcze dla dzieci w wieku przedszkolnym (4-5 lat)
• Świetlice Terapeutyczną dla dzieci w młodszym wieku szkolnym (6-10 lat)
• Świetlicę Terapeutyczną dla dzieci w starszym wieku szkolnym (11-15 lat),
• Pracę z rodzinami,
• Pracę ze społecznością lokalną na rzecz integracji społecznej,
• Pracę uliczną,
• Staże i szkolenia zawodowe w zakresie psychoprofilaktyki dla wolontariuszy.

Działania Stowarzyszenia w 2006 roku wspierane były przez: Urząd Miasta Katowice, Fundację im. Stefana Batorego, Unię Europejską (PROGRAM PHARE 2003) i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (PROGRAM FIO).

dfe