Wytyczne (po ang. Community Strategic Guidelines for Cohesion Policy - dostępne u dołu strony) stać się mają podstawą wszystkich krajowych dokumentów programowych. Tym bardziej niepokoi fakt, że dokument przedstawiony państwom członkowskim przed nieformalnym posiedzeniem Rady nt. polityki regionalnej (odbędzie się ono w dniach 20-21 maja w Luksemburgu) ignoruje zasadę zrównoważonego rozwoju. Poniżej prezentujemy treść pisma przedłożonego Sekretarzowi stanu w MŚ Tomaszowi Podgajniakowi. Warszawa, dnia 17 maja 2005 Pan
Tomasz Podgajniak
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska
W imieniu Koalicji Polskich Pozarządowych Organizacji Ekologicznych na rzecz Funduszy Unijnych zwracamy się do Pana z apelem dotyczącym projektu Strategicznych Wytycznych Wspólnoty dla polityki spójności UE na lata 2007-2013. Jesteśmy zaskoczeni i głęboko zaniepokojeni faktem ignorowania zasad zrównoważonego rozwoju (co jest wymogiem konstytucyjnym w Polsce - art. 5) w proponowanej obecnie wersji Wytycznych, przedstawionej państwom członkowskim przed nieformalnym posiedzeniem Rady nt. polityki regionalnej, które odbędzie się w dniach 20-21 maja w Luksemburgu. Na szczycie w Goeteborgu, który odbył się w roku 2001, Rada Europejska przyjęła Strategię Zrównoważonego rozwoju UE, stanowiącą ekologiczny wymiar Strategii Lizbońskiej. Dzięki mocniejszemu połączeniu tych dwóch aspektów rozwoju, stworzono podstawy do bardziej przyjaznego środowisku kształtowania gospodarki krajów Unii. Również w projektach rozporządzeń dotyczących polityki spójności, opublikowanych przez Komisję Europejską w ubiegłym roku, przyjęto równorzędność priorytetów obydwu tych dokumentów strategicznych. Projektowane Strategiczne Wytyczne koncentrują się wyłącznie na priorytetach strategii lizbońskiej, pomijając całkowicie zobowiązania krajów UE przyjęte w Goeteborgu. W Wytycznych można znaleźć elementy pozytywne z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju, takie jak zwiększony nacisk na efektywne wykorzystanie energii i pozyskiwanie jej z odnawialnych źródeł. Proponuje się również ogólną, przekrojową zasadę, że wydatkowanie funduszy UE musi przyczyniać się do ochrony i poprawy stanu środowiska. Należy jednak podkreślić, że Wytyczne w proponowanym brzmieniu całkowicie pomijają priorytetowe z punktu widzenia polityki ochrony środowiska zagadnienia, które powinny zostać uwzględnione w polityce spójności. Kluczowe kwestie, do których zabrakło odniesienia to np.:
o ochrona różnorodności biologicznej i wdrażanie sieci Natura 2000
o wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej
o realizacja celów Szóstego Programu Działań dla Środowiska UE
o zastosowanie Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko w stosunku do wszystkich programów operacyjnych. Polityka Spójności jest najważniejszym narzędziem Unii Europejskiej mającym przyczyniać się do osiągnięcia celów ustalonych w Lizbonie i Goeteborgu. Pominięcie problematyki zrównoważonego rozwoju i brak konkretnych zobowiązań w tej dziedzinie byłoby krokiem wstecz w polityce Unii Europejskiej. Przeprowadzone niedawno badanie opinii publicznej Eurobarometer pokazało, że 85% obywateli państw członkowskich UE oczekuje od decydentów, iż będą przykładać należytą wagę do zagadnień z zakresu polityki ochrony środowiska, na równi z problematyką gospodarczą czy społeczną. Apelujemy do Pana Ministra o aktywny udział w nadchodzącym nieformalnym posiedzeniu Rady nt. polityki regionalnej i negocjacjach dotyczących Strategicznych Wytycznych Wspólnoty dla spójności. Liczymy na to, że Pana udział w tych pracach przyczyni się do tego, że dokument ten będzie w większy stopniu zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, czego oczekuje opinia publiczna.
Z wyrazami szacunku,
Przemysław Nawrocki
Zastępca Dyrektora WWF Polska
w imieniu organizacji tworzących Koalicję Pozarządowych Organizacji Ekologicznych na rzecz Funduszy Unijnych, reprezentowanych przez:
Andrzej Kassenberg
Prezes Instytutu na rzecz Ekorozwoju Andrzej Guła
Prezes Instytutu Ekonomii Ekologicznej Joanna Furmaga
Prezes Zarządu Związku Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć
otrzymują:
Pan Jacek Piechota, Minister Gospodarki i Pracy