Posiedzenie Komitetu w zastępstwie Wiceministra S. Kowalczyka prowadził Dyr. Biura Inspekcji Wydatków Interwencyjnych Jednostki Monitorująco-Kontrolnej Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych Władysław Łukasik. W posiedzeniu uczestniczyła przedstawicielka Komisji Europejskiej p. Claire Sauvaget. Poza zatwierdzeniem porządku obrad posiedzenie miało cztery zasadnicze części: Przyjęcie protokołu z poprzedniego posiedzenia Protokół z posiedzenia, które odbyło się 3 grudnia został przyjęty wraz uzupełnieniami zgłoszonymi przez przedstawiciela Komisji Europejskiej i Radka Gawlika (przedstawiciela POE w komitecie) Przedstawienie informacji nt. aktualnego stanu wdrażania PROW
Informację nt. wdrażania PROW na 29.04.05 (dostępną w dziale Działania POE w Komitetach > Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich > Dokumenty) z aktualizacją danych na początek czerwca przedstawili Dyr. Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich D. Nieć i W-ce Dyr. tego Departamentu, odpowiedzialna za PROW, Nina Dobrzyńska. Z podanych informacji wynika, że sytuacja w zakresie wdrażania poszczególnych działań PROW znacznie się zmieniła od końca kwietnia. Na dzień 10.06.05 przedstawia się następująco (zamieszczamy tu tylko najistotniejsze podane informacje, na ogół dodatkowe w stosunku do Informacji sprzed posiedzenia) Dz.1: Renty strukturalne - działanie bardzo popularne. 8-go czerwca zanotowano ok. 27,5 tys. złożonych wniosków (z tego16 tys. składających otrzymało już decyzje). Trend ostatnich miesięcy to ok. 1,2 tys. wniosków na miesiąc. Ministerstwo spodziewa się, że do połowy lipca zaległości w wypłatach zostaną nadrobione. Dz. 2: Wspieranie gospodarstw niskotowarowych - popularność działania znacznie przekroczyła oczekiwania Ministerstwa - po 7 tygodniach zbierania wniosków wstrzymano ich nabór z obawy, że zabraknie środków. Zarejestrowano ok. 116,8 tys. wniosków. Niestety decyzje nie są jeszcze wydawane bo brak akredytacji Agencji dla tego działania. Dz. 3: Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - bardzo wielu rolników wystąpiło o te płatności, choć nie wszyscy, którzy mieli do tego prawo. W kampanii dotyczącej 2004 r. wypłacono płatności ok. 626 tys. rolników (za pow. ok. 6,5 mln ha użytków rolnych (UR) - ok. 67% UR zaliczonych do ONW). Składane obecnie wnioski do płatności za 2005 r. wskazują na duży wzrost zainteresowania rolników (prawo składania wniosków przedłużono do 25 czerwca) - jednakowoż powierzchnia ogólna nie powinna znacznie wzrosnąć, bo nowe wnioski pochodzą na ogół od rolników posiadających bardzo małe gospodarstwa. Dz. 4 Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - dynamika składania wniosków bardzo wzrosła - ponieważ termin składania upływał 15 czerwca spodziewano się iż w najbliższych dniach po posiedzeniu Komitetu napłynie jeszcze wiele wniosków. Na 9 czerwca zanotowano ok. 10,5 tys. wniosków (w tym ok. 5 tys. dotyczyło rolnictwa ekologicznego). Za 2004 r. wypłacono w lutym 2005 r. płatności ok. 3,5 tys. rolników z gospodarstw ekologicznych. Dane te wskazują na duży wzrost zainteresowania tymi płatnościami i wzrost ilości gospodarstw ekologicznych. Dz. 5: Zalesianie gruntów ornych  - zainteresowanie płatnościami w ramach działania też wzrasta - w 2004 r. złożono ok. 2,2 tys. wniosków, natomiast na początku kampanii 2005 r. (od 1-7 czerwca - a wnioski przyjmowane będą do połowy lipca) złożono już blisko 600 wniosków. Dz. 6: Dostosowanie gospodarstw do standardów UE - działanie wielce popularne - tak jak w stosunku do działania 2-go wstrzymano nabór wniosków po 7-miu tygodniach z uwagi na ich ogromną ilość. Złożone wnioski opiewają na sumę ok. 2,5 raza większą niż zarezerwowana w PROW. Nie duskutowano jeszcze nad rozwiązaniem problemu - czy jedynie część chętnych otrzyma wsparcie, czy też lukę zapełnią środki przesunięte z innych, mniej popularnych działań. Dz. 7: Wsparcie dla grup producentów rolnych - w stosunków do prognoz Ministerstwa niewiele grup zgłosiło się dotąd po wsparcie (do 3 czerwca 23 wnioski), ale są sygnały od wojewodów, że wiele grup jest w trakcie procesów rejestracyjnych i prawdopodobnie będą się zgłaszały. Jak dotychczas najpopularniejsze są grupy producentów trzody chlewnej, roślin oleistych i zbóż. Dz. 8: Pomoc techniczna - działanie skierowane do instytucji wdrażających. Do 3 czerwca złożonych zostało 39 wniosków, ale na sumę bliską tej, która jest zarezerwowana w PROW. Dz. 9: Uzupełnienie płatności obszarowych - w 2004 r. wnioski złożyła podobna liczba rolników, jak ci co starali się o płatności obszarowe, wnioski za 2005 r. przyjmowane były do końca maja (ale można jeszcze składać je do 25 czerwca, ale te płatności będą obniżone), brak jednak jeszcze informacji ile ich złożono i jakiej sumy one dotyczą. Informacja o finansowej stronie wdrażania PROW wskazała na zdecydowaną  dominację w wypłatach dwóch działań i to działań o pewnym automatyzmie - płatności dla ONW (ok. 48%) i uzupełnienie płatności obszarowych (ok. 49%).  Jak podkreślił Radek Gawlik w dyskusji po przedstawieniu tych informacji jak dotąd tylko 3% środków Planu zostało przeznaczone na rzeczywiste działania Planu. Przedstawiciele Ministerstwa informowali, że po nadrobieniu zaległości w wypłatach w stosunku do złożonych wniosków, dla których wydane są już decyzje - co ma nastąpić w najbliższych tygodniach - proporcje te mają się znacznie zmienić. Programowanie PROW na lata 2007-2013 Wysokość środków na wdrażanie tego Planu będzie zależna od uzgodnień jakie mają zapaść na Szczycie UE w najbliższych dniach. Przygotowywany będzie jeden dokument w miejsce obecnych dwóch (SPO rolnicze i PROW). Z 36 dostępnych w projekcie nowego rozporządzenia działań kraje członkowskie mogą wybierać to co uznają za priorytetowe (poza programami rolnośrodowiskowymi, które nadal będą obowiązkowe). Obowiązywać mają poziomy minimalne dla poszczególnych osi wskazane w projekcie rozporządzenia (wskazano, że 25% środków na oś 2-gą - środowiskową wynika z dużej popularności tych działań zdaniem Komisji Europejskiej). Przedstawiono też harmonogram prac KE związanych z programowaniem rozwoju obszarów wiejskich oraz kalendarium prac w Polsce związanych z nowym PROW, które przedstawia się następująco:  - Opracowanie założeń PROW - do III kwartału 2005 r. (Zawartość programu i lista działań ma być podobno szeroko konsultowana - nie podano tylko kiedy i z kim)
 - Zlecenie i przygotowanie oceny ex-ante do PROW - do I kwartału 2006 r.
 - Opracowanie i uzgodnienie z Komisją Europejską Krajowej Strategii Rozwoju Obszarów Wiejskich - do I kwartału 2006 r. (ten dokument ma być podstawą prac nad nowym PROW) – będzie jeszcze prawdopodobnie nowa wersja Strategii (ostatnia z marca 2005 r. na stronie MRiRW).
 - Opracowanie, uzgodnienie z Komisją Europejską i zatwierdzenie PROW na lata 2007-2013 - do III kwartału 2006 r. by od 1 stycznia 2007 r. zacząć wdrażać nowy Plan.
Przedstawiciele MRiRW poinformowali, że w oparciu o doświadczenia związane z wdrażaniem obecnego PROW Ministerstwo zamierza wnioskować  w nowym okresie programowania o uproszczenie procedur związanych z akredytacją dla Agencji, przeprowadzanych przez Ministerstwo Finansów. Opóźnienia związane z akredytacją są głównym powodem opóźnień we wdrażaniu Planu, a stosowane obecnie w Polsce procedury są znacznie bardziej restrykcyjne niż w innych krajach. Przyjęcie uchwały nt. zatwierdzenia “Rocznego sprawozdania z realizacji PROW na lata 2004-2006 za rok 2004” Przed przyjęciem uchwały wywiązała się dyskusja. Najistotniejsze wzmiankujemy poniżej. Najbardziej bulwersującą sprawą okazała się kwestia opóźnień we wdrażaniu poszczególnych działań i akredytacji dla Agencji, która jest głównym powodem tych opóźnień. Dr Rowiński - ekspert Instytutu Ekonomiki Rolnictwa pytał dlaczego Agencja nie ma jeszcze akredytacji dla 2-ch pełnych działań, a dla kilku ma ją w niepełnym wymiarze, a także o to, dlaczego akredytacje udzielone Agencji są ważne tylko do końca 2005 r. Zdaniem Rowińskiego stwarza to duże zagrożenie dla wdrażania Planu i zmniejsza szanse na wykorzystanie przyznanych Polsce środków. Przedstawicielka Komisji Europejskiej wyraziła zadowolenie z postępu w zakresie wdrażania Planu. Zwróciła uwagę na duże zainteresowanie dwoma nowymi działaniami (wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych i wsparcie dostosowań gospodarstw do standardów UE) i pewien postęp w zakresie składania wniosków na programy rolnośrodowiskowe. Prosiła natomiast o wyjaśnienie, co blokuje przekazywanie płatności w ramach tych działaniach gdzie udzielono niezbądnych akredytacji. Radek Gawlik odniósł się do kwestii barier w zakresie wdrażania programów rolnośrodowiskowych. Wskazywał na pewne opóźnienia, których przyczyną był stosunek Ministerstwa Środowiska do kwestii sieci Natura 2000. Ministerstwo jakis czas temu nie podzielało promowanej przez POE wizji sieci Natura 2000 jako szansy rozwoju na szczeblu lokalnym, a tworzyło atmosferę, w której na pierwszy plan wychodziły ograniczenia i problemy. Stąd problemy z listą obszarów i propozycja organizacji pozarządowych listy dodatkowej, problemy z dostępnością map tych obszarów i z opiniowaniem u konserwatorów przyrody planów proponowanych działań rolnośrodowiskowych. W chwili obecnej jest znacznie lepiej, ale trudno nadrobić szybko powstałe opóźnienia. Gawlik wskazał na problem niedostatku doradców rolnośrodowiskowych - wg. jego wyliczeń jeden doradca może przygotować i prowadzić ok. 50 planów rolnośrodowiskowych, przy zakładanej ilości wniosków potrzeba więc jego zdaniem ok. 2,5 tys. doradców, a jest ich obecnie ok. 500, z tego podobno rzeczywiście czynnych jest ok. 250. Uważa, że doradcy nie są też odpowiednio motywowani do pracy i nie są odpowiednio wynagradzani. Orzekł, że kampania informacyjno-promocyjna nt. programów rolnośrodowiskowych była niewystarczająca. Zaoponował Dyr. D. Nieć mówiąc, że Ministerstwo wydało 1 mln broszur (700 tys. dla PROW i 300 tys. dla SPO) Bożenna Wójcik wskazała na wiele niedociągnięć przedstawionego sprawozdania. W sferze merytorycznej razi brak wyjaśnień przyczyn wskazywanych zjawisk czy podejmowanych działań, brak przedstawiania danych dotyczących składanych wniosków w układach innych niż administracyjne - ile wniosków dotyczy gospodarstw położonych na obszarach górskich, ile na obszarach chronionych etc, co pozwalałoby na wyciąganie wniosków co do potencjalnych skutków wdrażania poszczególnych działań, brak informacji o Komitecie Sterującym. Błędy redakcyjne dotyczyły terminologii, ewidentnych błędów i braku konsekwencji co do przedstawianych informacji. Przede wszystkim B. Wójcik zwróciła uwagę na tendencyjny sposób przedstawienia informacji nt. wdrażania programów rolnośrodowiskowych zarówno w Sprawozdaniu jak i w Informacji nt. aktualnego stanu ich wdrażania. Wskazała, że jest informacja została tak przygotowana jakby chciano wykazać brak zainteresowania tymi programami i że środki na nie zarezerwowane nie będą wykorzystane i mogą być rezerwą dla innych działań. P. Wójcik zgłosiła zdecydowany protest odnośnie wysokości prognozy wydatków na to działanie na lata 2005-2006 zawartej w Sprawozdaniu, która oparta została na danych dotyczących pierwszych miesięcy wdrażania Planu, kiedy właściwie jeszcze to działanie w pełni nie wystartowało. Z tej prognozy wynikało, że zamierza się wydać tylko ok. 50 mln Euro w stosunku do rezerwowanych 350 mln Euro. Zwróciła uwagę na brak wyjaśnień dlaczego najpierw były wyłącznie wnioski na pakiet rolnictwa ekologicznego i informacji o terminach dla innych pakietów, a także na duże braki w zakresie promocji tego działania na początku jego wdrażania (co zostało sprawdzone w listopadzie i w grudniu w terenie) Zwróciła uwagę na duże dysproporcje w zakresie promocji tego działania w stosunku do nakładów na promocję płatności bezpośrednich i rent strukturalnych.  Przedstawiciele Ministerstwa stwierdzili, że podjęto odpowiednie działania promujące programy rolnośrodowiskowe,  ale zadeklarowali, że wszystkie wskazane błędy w sprawozdaniu poprawią. Zebrani otrzymali na piśmie uwagi zgłoszone przez Ministerstwo Finansów, Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Komisję Europejską - poza jedną z nich wszystkie miały być uwzględnione. Przedstawicielka Komisji Europejskiej upomniała się o zamieszczenie w Sprawozdaniu takiej samej informacji co do sytuacji ogólnej w Polsce po akcesji jak w sprawozdaniu z wdrażania SPO Rolniczego oraz podkreśliła, że Sprawozdanie jest przygotowane zgodnie z wytycznymi Komisji. Sprawozdanie wraz ze zgłoszonymi poprawkami zostało przyjęte. Sprawy inne W ramach dalszej dyskusji podniesiono następujące problemy: 1. Brak środków na działanie Dostosowanie do standardów UE - nie ma jeszcze informacji jak Ministerstwo chce rozwiązać ten problem - i bardzo długiego czasu jaki prawdopodobnie upłynie nim rolnicy otrzymają płatności z tego działania i Działania Wsparcie gospodarstw niskotowarowych. Ta informacji budzi rozgoryczenie rolników.
2. Akredytacja dla Agencji - problemem jest to, że zmieniły się przepisy i nie można już wydawać warunkowej (częściowej) akredytacji, a Agencja nie jest gotowa do pełnej akredytacji. Nie zakończono jeszcze budowy systemu informatycznego do obsługi wszystkich działań. Spodziewa się, że w sierpniu zakończy się audyt i we wrześniu Agencja otrzyma akredytacje na 2 ostatnie działania po czym będzie mogła przystąpić do wydawania decyzji.
3. Potrzeba większego uwzględnienia w nowym PROW specyfiki regionalnej - identyfikacji gdzie jakie działania są najbardziej potrzebne.
4. Podstawy prawne wdrażania działań PROW i opóźnienia w wydawaniu niektórych rozporządzeń.
5. Potrzeba szerokich konsultacji co do podziału środków w nowym PROW - minima podane przez Komisję Europejską dotyczą 62% środków - ważne więc, na jakie działania przeznaczy się pozostałe 38% środków. Ponadto prowadzący zobowiązał Agencję do przedstawienia w niedługim czasie harmonogramu akredytacji poszczególnych działań oraz wpłat dla rolników. Na zakończenie przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa przedstawili przygotowywany system informacji elektronicznej nt. wdrażania PROW - będą to tygodniowe, miesięczne i kwartalne “PROW’inki” - informacje te będą dostępne na stronie internetowej Ministerstwa. Na podstawie relacji Bożenny Wójcik z Instytutu na rzecz Ekorozwoju