Koalicja polskich POE na rzecz funduszy unijnych
http://koalicjafs.vimtech.net/biuletyn/id_293.htmlStudium przypadku: Próba wpłynięcia poprzez przedstawiciela POE w KM SPO Rolny na zmianę zasad działania 2.5
Polska Zielona Sieć, 31-07-2006
Działanie 2.5 „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” niesie zagrożenie dla rzek i potoków.
Poniżej chronologicznie opisuję, jakie działania podejmowałem jako członek Komitetu Monitorującego Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja rolnictwa…” (KM SPO Rolny) na rzecz zmiany Uzupełnienia SPO w części dotyczącej kryteriów kwalifikacji wniosków do działania 2.5. Przeczytanie kolejnych załączników, do których odwołuję się w poniższym tekście, ułatwi zrozumienie całości sprawy.
Na posiedzeniu KM SPO w dniu 21 czerwca br. w punkcie porządku obrad „sprawy bieżące” zgłaszam zastrzeżenia przyrodników i POE odnośnie regulacji rzek i potoków informując, że wystąpię z wnioskiem formalnym na piśmie do członków KM o zmianę Uzupełnienia SPO w części dotyczącej kryteriów kwalifikacji wniosków do działania 2.5, korzystając z trybu obiegowego oraz poczty elektronicznej.
W dniu 30 czerwca br. po konsultacji wystąpienia i uzasadnienia z POE (nieocenione okazały się uzupełnienia Anny Roggenbuck z Polskiej Zielonej Sieci) wysyłam do członków KM drogą mailowa rzeczony wniosek (zał. 1: pismo przewodnie, zał. 2: wniosek).
W dn. 24 lipca br. wysyłam e-mail, w którym brak reakcji członków KM kwalifikuję jako przyjęcie wniosku w trybie obiegowym (zał. 3).
Następnego dnia (25.07.06) otrzymuję opinię prawną Wojewódzkiego Zarządu Melioracji Urządzeń Wodnych( WZMiUW) woj. świętokrzyskiego od przedstawicieli kieleckiego urzędu marszałkowskiego w KM (zał. 4).
Kolejnego dnia (26.07.06) otrzymuję e-mail z resortu rolnictwa z odpowiedzią na mój wniosek (zał.5) oraz opinią Departamentu Gospodarki Ziemią (zał. 6).
Anna Roggenbuck (Bankwatch Network) przygotowuje informację prawną w odpowiedzi na opinię WZMUW, pod którą podpisuję się po drobnych poprawkach formalnych.
Zastosowanie się do tej opinii nakazuje inwestorom wykonującym melioracje podstawowe zgodnie z prawem ochrony środowiska uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia. Warto, aby w te argumenty prawne wyposażone były POE, które chcą monitorować inwestycje WZMiUW na rzekach i potokach (zał. 7).
Postanawiam nie naciskać na przyjęcie wniosku formalnego, tym bardziej, że zgodnie z regulaminem tylko przewodniczący KM może go zgłosić. W odpowiedzi na pismo resortu wysyłam naszą opinie prawną jako odpowiedź na błędne interpretacje przepisów ochrony środowiska w województwach (przykład woj. świętokrzyskiego) z prośbą o poinformowanie przez resort o przepisach prawnych instytucji wdrażających - urzędów marszałkowskich oraz beneficjentów działania 2.5 - WZMiUW (zał. 8).
Kolejny krok na rzecz racjonalnej realizacji projektów należy do resortu rolnictwa…
Radosław Gawlik
Stowarzyszenie Eko-Unia
Członek Komitetu Monitorującego Sektorowy Program Operacyjny Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006
rgawlik@eko.wrocpl
Załącznik 1
Szanowni Państwo !
Jako członek K. Monitorujacego zgłaszam formalną propozycję zmiany w Uzupełnieniu SPO w trybie obiegowym, który jest przyjęty w Regulaminie SPO i którą zapowiedziałem na ostatnim posiedzeniu KM w dn. 21.06.2006r
Proszę zapoznać się z uzasadnieniem, które - jak sadze - odpowiada na wątpliwości prawne dyr. Paradowskiego, które wyraził podczas tego posiedzenia.
Załączam też obrazy pokazujące co działo się z naszymi rzekami i czym grozi
użycie pieniędzy europejskich pod pięknymi hasłami zrównoważonego rozwoju na anachroniczne projekty.
Zaprzecza to kompletnie celom i priorytetom, które nasze Państwo przyjęło w SPO "rolnym".
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
członek KM SPO Restrukturyzacja rolnictwa i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
50-134 Wrocław
Ul. Białoskórnicza 26
Tel. +4871 344 22 64, +48 605 037 417
ekounia@eko.orgpl
http://www.eko-unia.org.pl
Załącznik 2
W Kryteriach dostępu w Uzupełnieniu do SPO nadaje się nowe brzmienie w ust 2. w Pkt 3 ) i 5):
Dotychczasowe brzmienie :
2.Projekty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód, mogą być realizowane, jeżeli:
1) uzyskano pozwolenie wodnoprawne;
2) uzyskano pozwolenie na budowę;
3) dokonano oceny wpływu na środowisko (jeśli jest wymagane);
4) uzgodniono projekt z zainteresowanymi województwami, regionalnymi zarządami gospodarki wodnej i w przypadku wód granicznych z zainteresowanymi krajami;
5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody (jeśli jest wymagane);
6) opracowano plan i źródła finansowania;
7) koszt projektu wg kosztorysu inwestorskiego wynosi min. 120 000 PLN.
Nowe brzmienie punktu 3) i 5):
3) dokonano oceny wpływu na środowisko
5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody
Uzasadnienie :
1. Inwestycje z tego zakresu stanowią największe zagrożenie dla charakteru i przyrody rzek i potoków ( także często są sprzeczne z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej).
2. W państwach starej UE właściwie odstąpiono od tego rodzaju inwestycji w korytach rzek, koncentrując się obecnie na naprawieniu szkód, które wyrządzono rzekom i przyrodzie- środki wydaje się na przywracanie stosunków wodnych - renaturyzację wyprostowanych i zabudowanych( często betonem lub zarurowanych !) odcinków rzek
3. Doświadczenie krajowe i zagraniczne pokazują, że właściwie najczęściej nie udaje się osiągnąć celów tych inwestycji , mimo angażowania znacznych środków publicznych :
- stosunki wodne ulegają pogorszeniu- następuje często przesuszanie gruntów
- zagrożenie powodziowe wzrasta, gdyż zmniejsza się - przez obwałowanie i zniszczenie meandrów - powierzchnia i pojemność zalewowa dolin rzecznych
- przyroda ulega kompletnej dewastacji, ichtiolodzy mówią wręcz o „pustyni wodnej” porównując populacje ryb przed i po regulacji rzek
4. Nie negując potrzeby regulacji i działań technicznych w wypadku melioracji szczegółowych- poprawiających stosunki wodne na gruntach rolnych oraz konieczności ochrony infrastruktury ( dróg , mostów, itp.) przed powodzią, regulacje rzek i potoków dla ochrony gruntów rolnych przez powodziami wydają się bardzo kosztownym zbytkiem- kosztownym ekonomicznie i ekologicznie.
Często regulacje rzek robione są pod postacią „remontów koryt rzek” lub „remontów regulacji rzek”. Praktyka pokazuje jednak, że pod tymi nazwami kryją się regulacje rzek, budowy lub odbudowy urządzeń wodnych, umocnień brzegów. Wykonywanie tych robót powinno bezwzględnie odbywać się po uzyskaniu pozwoleń i przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko.
Dyrektywa Unii Europejskiej 85/337/EEC poprawiona Dyrektywą 97/11/EC wskazuje, że ocenie oddziaływania na środowisko powinny podlegać wszelkie prace regulacyjne i przeciwpowodziowe. Wykładnia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przedstawiona w wyroku C-72/95 Kraaijeveld nie pozostawia wątpliwości, że prace polegające na remoncie, przebudowie, nadbudowie lub odbudowie urządzeń wodnych podlegają ocenie oddziaływania na środowisko. Niestety obecnie obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów regulujące kwestie kwalifikowania przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko w art. 3.1 ustęp 11 punkt k jest niezgodne z odpowiadającym mu punktem 10 (f) Załącznika nr II Dyrektywy 85/337/EEC. Rozporządzenie wyłącza spod obowiązku oceny konserwacje i rekonstrukcje urządzeń wodnych. Dyrektywa nie zawiera zapisu o wyłączeniu prac polegających na konserwacji i rekonstrukcji spod oceny oddziaływania na środowisko. Wykładnia ETS potwierdza tą tezę.
Należy wyjść z przesłanek wyższości prawa europejskiego w tym wypadku dyrektyw UE nad rozporządzeniem wykonawczym rządu polskiego.
5. Ponieważ pierwsze umowy są już zawarte z niektórymi beneficjentami ( są to jednostki publiczne- WZMiUZ podległe Urzędom Marszałkowskim) na obecnym etapie można i trzeba doprowadzić w wypadku tych inwestycji do uzupełnienia dokumentacji i dokonania Oceny oddziaływania na środowisko oraz uzgodnienia projektu technicznego z konserwatorem przyrody. To nie przekreśla tych inwestycji, ale w wielu wypadkach ( są dobre doświadczenia z woj. śląskiego , czy lubelskiego) pozwala je poprowadzić z jak najmniejszym wpływem na środowisko przyrodnicze.
W oparciu o istniejące Prawo ochrony środowiska, Ustawę o ochronie przyrody, Prawo wodne i Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz Dyrektywę 85/337/EEC można uzasadnić wprowadzenie tego dodatkowego elementu obiektywnie utrudniającego realizację w/w inwestycji.
Niezgodność przyjętej procedury w realizacji przedsięwzięcia z ustawodawstwem wspólnotowym może spowodować całkowite wstrzymanie tych inwestycji przez Komisję Europejską.
6. Istnieje POLSKI problem Europejskiej Sieci Obszarów Chronionych Natura 2000. Może się zdarzyć, ponieważ nie był wymagany udział Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody, że projektowane inwestycje melioracyjne znajdą się na obszarach cennych przyrodniczo, w tym na obszarach projektowanych do sieci Natura 2000. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że ministerstwo środowiska zgłosiło tylko część terenów a z części się próbuje obecnie wycofać. Organizacje pozarządowe wysłały do Brukseli swoją listę uzupełniająca tzw. Shadow list”, która przez KE oraz Ministerstwo Środowiska w poprzednim rządzie została zaakceptowana ( !), z zaleceniem traktowania tych terenów jako przyszłych elementów sieci Natura 2000. Oznacza to zakaz dokonywania na nich zmian, mogących pogorszyć stan siedlisk lub gatunków, które są podstawą wytyczenia danego terenu do sieci. Oznacza to też, że WSZELKIE DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA TERENACH ZGŁOSZONYCH PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE DO KOMISJI EUROPEJSKIEJ PODLEGAJĄ TYM SAMYM PROCEDUROM, CO DZIAŁANIA NA TERENACH ZGŁOSZONYCH PRZEZ RZĄD. To wykładnia KE, która jest zaakceptowana i ogłoszona na stronie Ministerstwa Środowiska.
Tak na marginesie pozbawiona logiki polityka resortu środowiska wobec Natury 2000 grozi wstrzymaniem wszelkiej pomocy UE dla Polski ( patrz casus Brandenburgii, po zjednoczeniu Niemiec)
7. Pozostawienie stanu rzeczy bez ocen oddziaływania na środowisko spowoduje wiele konfliktów z organizacjami społecznymi (wędkarzy, przyrodników) na etapie realizacji inwestycji, być może skutkujących zatrzymaniem w ogóle tych inwestycji np. ze względu na ingerencję w obszary Natura 2000.
8. Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich- to priorytet pod jakim zapisano działanie 2.5. To paradoks, ale tego priorytetu nie uda się zrealizować pomijając przy tych ryzykownych inwestycjach udział specjalistów ochrony przyrody na czele z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody ( Wojewodą)
9. Słowa nie mówią wszystkiego stąd załączam kilka obrazów przed i po realizacji podobnych inwestycji wspartych środkami europejskimi( min. z kredytu EBI) w 2003 i 2004 r. na dopływach Pilicy.
Załącznik 3
Szanowni Państwo !
Nie ma żadnego sprzeciwu co do mojej propozycji, zgłoszonej 30.06.2006r a dotyczącej zmiany w Uzupełnieniu SPO" Restrukturyzacja i modernizacja..." dotyczącej działania 2.5.
Rozumiem, że brak sprzeciwu , tak jak min. w przypadku zatwierdzenia w trybie obiegowym sprawozdania za I kwartał 2006r, oznacza zgodę na przyjęcie tych poprawek!?
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
Załącznik 4
Opinia do propozycji zmian w uzupełnieniu do SPO (woj. świętokrzyskie)
Oceny wpływu na środowisko dokonuje się na etapie decyzji lokalizacyjnej czyli przed rozpoczęciem wykonywania projektu budowlanego.
Dla zadań, które są w realizacji na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego i pozwolenia na budowę proponuje się odstąpić od konieczności wykonywania dodatkowych uzgodnień.
Dla urządzeń melioracji podstawowych pozwolenia wodnoprawne i pozwolenia na budowę wydaje Wojewoda. Również konserwator przyrody jest pracownikiem Wojewody. Z wcześniejszych praktyk wynika, że jeśli projekt techniczny nie zawierał opinii w zakresie ochrony środowiska służby wojewody poddawały projekt takiej opinii przed wydaniem powyższych decyzji.
Natomiast dla obszarów NATURA 2000 obowiązek uzyskania decyzji środowiskowych jest obligatoryjny z mocy ustawy.
Tak więc proponowane zmiany mogłyby być ewentualnie uwzględnione przy następnych programach.
Załącznik 5
MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI
Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich
00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30, tel: 623-25-55, fax: 623-20-51
ROW/km/mo-823/ /06 Warszawa, .07 2006 r.
Pan
Radosław Gawlik
Stowarzyszenie Ekologiczne „Eko-Unia”
Ul. Białoskórnicza 26
50-134 Wrocław
W związku z Pana propozycją zgłoszoną pocztą elektroniczną, dotyczącą zmian w Uzupełnieniu Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006” (SPO), polegających na zobowiązaniu wszystkich beneficjentów Działania 2.5 „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” do wykonywania ocen oddziaływania na środowisko i uzyskiwania opinii konserwatora przyrody uprzejmie informuję, co następuje.
W chwili obecnej, dla projektów realizowanych ze wsparciem środków SPO, stosuje się wymogi wynikające z przepisów obowiązującego prawa.
W związku z tym, jeśli organizacje ekologiczne uważają, że obecne przepisy pozwalają na realizację inwestycji, które „stanowią największe zagrożenie dla charakteru i przyrody rzek i potoków” i mogą być „sprzeczne z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej” to należy działać na rzecz ich zmiany. Nie ma jednak podstaw, aby te zmiany wprowadzać przez zmianę przepisów Uzupełnienia. Dlatego kwestie te wymagają regulacji na poziomie obowiązujących ustaw lub rozporządzeń, dla których właściwym jest Minister Środowiska. Należy jednocześnie podkreślić, że w chwili obecnej nabór wniosków jest już na ukończeniu. Złożone wnioski przekroczyły pulę środków przyznanych dla tego działania
i wynoszą 122,39%, natomiast decyzje wydane opiewają na kwotę 370 672 811,00 zł, co stanowi 71,41% alokacji.
Jednocześnie, w nawiązaniu do Pana e-maila z dnia 24.07.br., uprzejmie informuję iż tryb obiegowy przysługuje przewodniczącemu Komitetu zgodnie z § 1 p.12 Regulaminu Komitetu Monitorującego Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich”, który wskazuje iż: „ W przypadku spraw nie cierpiących zwłoki lub spraw nie wymagających specjalnego posiedzenia przewodniczący może przesłać członkom Komitetu na piśmie projekt uchwały w danej sprawie wraz z listem wyjaśniającym. Członkowie Komitetu powinni przesłać pisemną opinię co do projektu w terminie określonym w liście wyjaśniającym. Jeżeli nie ma głosów przeciwnych, Komitet przyjmuje uchwałę. Jeżeli są głosy przeciwne, dana sprawa winna być przedyskutowana na najbliższym posiedzeniu”.
W załączeniu przesyłam również kopię pisma Departamentu Gospodarki Ziemią MRiRW w omawianej sprawie.
Załącznik 6
Odrębne pismo w pdf w załączeniu u dołu strony.
Załącznik 7
Zbiór polskich przepisów w zakresie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz decyzji wojewody o warunkach prowadzenia robót w korytach rzek!
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia wymagana jest dla wszystkich przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Listę takich przedsięwzięć określił Minister Środowiska w Rozporządzeniu z dnia 9 listopada 2004 (Dz.U. nr 257 poz. 2573).
§ Decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach należy uzyskać przed wydaniem pozwolenia na budowę lub pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja ta jest zakończeniem oceny oddziaływania na środowisko. Decyzję taka wydaje się również wówczas, gdy organ uznał, że sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie jest wymagane.
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją niezależną od decyzji lokalizacyjnej i może być wydana przed lub po decyzji lokalizacynej. Ważne jest, aby wydana została przed decyzją o budowie lub pozwoleniem wodnoprawnym.
§ Wykonywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z art.3 ust 1 pkt 61, 62, 63, 65 i 66 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09.11.2004 w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 257.2573)
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia nie jest uzgodnieniem, ale osobną decyzją.
§ Brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia należącego do znacząco oddziałujących na środowisko jest więc wadą prawną.
§ Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ustawowym obowiązkiem inwestora. Inwestor nie może przerzucać tego obowiązku na spostrzegawczość Wojewody lub Konserwatora Przyrody. Opinia w zakresie ochrony środowiska jest jednak zupełnie czymś innym niż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
§ Dodatkowo art. Art. 118 ust 1. ustawy o ochrony przyrody stanowi, że „prowadzenie robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych, oraz innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne - na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych, zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej wartości z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa, występowania skupień gatunków chronionych oraz tarlisk, zimowisk, przepławek i miejsc masowej migracji ryb i innych organizmów wodnych, następuje na podstawie decyzji wojewody, który ustala warunki prowadzenia robót.
§ Decyzję powyższą należy uzyskać przed pozwoleniem na budowę. Decyzja ta nie jest uzgodnieniem czy opinią, lecz osobną decyzją administracyjną.
§ Na podstawie art. 46 ust 4 Prawa ochrony środowiska, przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 118 ust 1 Prawa ochrony przyrody, wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia
§ Na podstawie art. 46 ust 4a uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia wymaganie jest również przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Realizację przedsięwzięć, dla których brakuje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia lub decyzji na podstawie art. 118 ust 1 ustawy o ochrony przyrody, należy wstrzymać do czasu usunięcia braków prawnych. Ich realizacja w obecnym stanie niesie ryzyko finansowe (możliwa kara, nakaz rozbiórki instalacji).
Anna Roggenbuck, Radosław Gawlik,
Szczecin, Wrocław, lipiec 2006r
Załącznik 8
Witam Państwa !
Dziękuję za reakcję Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich i odpowiedź na mój wniosek. Także za przypomnienie regulaminu Komitetu Monitorującego o kompetencjach przewodniczącego do występowania z wnioskami w trybie obiegowym.
Chciałbym zwrócić uwagę, że konkluzja pisma Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią MRiRW o niezgodności z prawem mojego wniosku spłyca dość skomplikowane zagadnienie i świadczy o dużym poziomie powierzchowności w analizie problemu.
Rozumiem, że to pismo było też podstawą odpowiedzi Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Przedstawiciele województwa świętokrzyskiego przysłali mi swoją interpretację przepisów a tym zakresie sporządzoną przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych-WZMiUW. Stała się ona ważnym impulsem do analizy prawa ochrony środowiska i ustawy o ochronie przyrody przez organizacje, które reprezentuję w Komitecie Monitorującym.
Ważniejsza w obecnej sytuacji (zawarto większość umów z WZMiUW) od zmiany Uzupełnienia SPO wydaje mi się jasna wykładnia skierowana do województw
samorządowych (instytucji zarządzających) oraz do beneficjentów działania 2.5- Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych, które przepisy prawa i jak powinny być zastosowane.
Wychodzę tu na przeciw głosom dyrektorów Departamentu ROW, że trudno zmieniać reguły, gdy umowy zostały juz w większości wypadków zawarte.
Proszę i oczekuję zatem, że taką wykładnię uczyni oraz wyśle do w/w instytucji Departament ROW MRiRW.
Byłoby nam bardzo miło , gdyby nasz zbiór przepisów okazał się tu pomocny.
Jeszcze raz podkreślę, że organizacjom ekologicznym nie zależy na protestach i konflikcie z WZMiUW a intencją naszych działań jest optymalne wykorzystanie tych środków z korzyścią dla celu działania - gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi- przy minimalizacji lub unikaniu niekorzystnego wpływu na przyrodę, którą
wciąż mamy wyjątkową i bezcenną w dolinach rzek.
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
Członek KM SPO " Restrukturyzacja..."
Przedstawiciel pozarządowych organizacji ekologicznych
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
Cdn.
Na posiedzeniu KM SPO w dniu 21 czerwca br. w punkcie porządku obrad „sprawy bieżące” zgłaszam zastrzeżenia przyrodników i POE odnośnie regulacji rzek i potoków informując, że wystąpię z wnioskiem formalnym na piśmie do członków KM o zmianę Uzupełnienia SPO w części dotyczącej kryteriów kwalifikacji wniosków do działania 2.5, korzystając z trybu obiegowego oraz poczty elektronicznej.
W dniu 30 czerwca br. po konsultacji wystąpienia i uzasadnienia z POE (nieocenione okazały się uzupełnienia Anny Roggenbuck z Polskiej Zielonej Sieci) wysyłam do członków KM drogą mailowa rzeczony wniosek (zał. 1: pismo przewodnie, zał. 2: wniosek).
W dn. 24 lipca br. wysyłam e-mail, w którym brak reakcji członków KM kwalifikuję jako przyjęcie wniosku w trybie obiegowym (zał. 3).
Następnego dnia (25.07.06) otrzymuję opinię prawną Wojewódzkiego Zarządu Melioracji Urządzeń Wodnych( WZMiUW) woj. świętokrzyskiego od przedstawicieli kieleckiego urzędu marszałkowskiego w KM (zał. 4).
Kolejnego dnia (26.07.06) otrzymuję e-mail z resortu rolnictwa z odpowiedzią na mój wniosek (zał.5) oraz opinią Departamentu Gospodarki Ziemią (zał. 6).
Anna Roggenbuck (Bankwatch Network) przygotowuje informację prawną w odpowiedzi na opinię WZMUW, pod którą podpisuję się po drobnych poprawkach formalnych.
Zastosowanie się do tej opinii nakazuje inwestorom wykonującym melioracje podstawowe zgodnie z prawem ochrony środowiska uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia. Warto, aby w te argumenty prawne wyposażone były POE, które chcą monitorować inwestycje WZMiUW na rzekach i potokach (zał. 7).
Postanawiam nie naciskać na przyjęcie wniosku formalnego, tym bardziej, że zgodnie z regulaminem tylko przewodniczący KM może go zgłosić. W odpowiedzi na pismo resortu wysyłam naszą opinie prawną jako odpowiedź na błędne interpretacje przepisów ochrony środowiska w województwach (przykład woj. świętokrzyskiego) z prośbą o poinformowanie przez resort o przepisach prawnych instytucji wdrażających - urzędów marszałkowskich oraz beneficjentów działania 2.5 - WZMiUW (zał. 8).
Kolejny krok na rzecz racjonalnej realizacji projektów należy do resortu rolnictwa…
Radosław Gawlik
Stowarzyszenie Eko-Unia
Członek Komitetu Monitorującego Sektorowy Program Operacyjny Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006
rgawlik@eko.wrocpl
Załącznik 1
Szanowni Państwo !
Jako członek K. Monitorujacego zgłaszam formalną propozycję zmiany w Uzupełnieniu SPO w trybie obiegowym, który jest przyjęty w Regulaminie SPO i którą zapowiedziałem na ostatnim posiedzeniu KM w dn. 21.06.2006r
Proszę zapoznać się z uzasadnieniem, które - jak sadze - odpowiada na wątpliwości prawne dyr. Paradowskiego, które wyraził podczas tego posiedzenia.
Załączam też obrazy pokazujące co działo się z naszymi rzekami i czym grozi
użycie pieniędzy europejskich pod pięknymi hasłami zrównoważonego rozwoju na anachroniczne projekty.
Zaprzecza to kompletnie celom i priorytetom, które nasze Państwo przyjęło w SPO "rolnym".
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
członek KM SPO Restrukturyzacja rolnictwa i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
50-134 Wrocław
Ul. Białoskórnicza 26
Tel. +4871 344 22 64, +48 605 037 417
ekounia@eko.orgpl
http://www.eko-unia.org.pl
Załącznik 2
W Kryteriach dostępu w Uzupełnieniu do SPO nadaje się nowe brzmienie w ust 2. w Pkt 3 ) i 5):
Dotychczasowe brzmienie :
2.Projekty dotyczące budowy lub modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczające poza działania związane z utrzymaniem wód, mogą być realizowane, jeżeli:
1) uzyskano pozwolenie wodnoprawne;
2) uzyskano pozwolenie na budowę;
3) dokonano oceny wpływu na środowisko (jeśli jest wymagane);
4) uzgodniono projekt z zainteresowanymi województwami, regionalnymi zarządami gospodarki wodnej i w przypadku wód granicznych z zainteresowanymi krajami;
5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody (jeśli jest wymagane);
6) opracowano plan i źródła finansowania;
7) koszt projektu wg kosztorysu inwestorskiego wynosi min. 120 000 PLN.
Nowe brzmienie punktu 3) i 5):
3) dokonano oceny wpływu na środowisko
5) uzgodniono projekt techniczny inwestycji z konserwatorem przyrody
Uzasadnienie :
1. Inwestycje z tego zakresu stanowią największe zagrożenie dla charakteru i przyrody rzek i potoków ( także często są sprzeczne z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej).
2. W państwach starej UE właściwie odstąpiono od tego rodzaju inwestycji w korytach rzek, koncentrując się obecnie na naprawieniu szkód, które wyrządzono rzekom i przyrodzie- środki wydaje się na przywracanie stosunków wodnych - renaturyzację wyprostowanych i zabudowanych( często betonem lub zarurowanych !) odcinków rzek
3. Doświadczenie krajowe i zagraniczne pokazują, że właściwie najczęściej nie udaje się osiągnąć celów tych inwestycji , mimo angażowania znacznych środków publicznych :
- stosunki wodne ulegają pogorszeniu- następuje często przesuszanie gruntów
- zagrożenie powodziowe wzrasta, gdyż zmniejsza się - przez obwałowanie i zniszczenie meandrów - powierzchnia i pojemność zalewowa dolin rzecznych
- przyroda ulega kompletnej dewastacji, ichtiolodzy mówią wręcz o „pustyni wodnej” porównując populacje ryb przed i po regulacji rzek
4. Nie negując potrzeby regulacji i działań technicznych w wypadku melioracji szczegółowych- poprawiających stosunki wodne na gruntach rolnych oraz konieczności ochrony infrastruktury ( dróg , mostów, itp.) przed powodzią, regulacje rzek i potoków dla ochrony gruntów rolnych przez powodziami wydają się bardzo kosztownym zbytkiem- kosztownym ekonomicznie i ekologicznie.
Często regulacje rzek robione są pod postacią „remontów koryt rzek” lub „remontów regulacji rzek”. Praktyka pokazuje jednak, że pod tymi nazwami kryją się regulacje rzek, budowy lub odbudowy urządzeń wodnych, umocnień brzegów. Wykonywanie tych robót powinno bezwzględnie odbywać się po uzyskaniu pozwoleń i przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko.
Dyrektywa Unii Europejskiej 85/337/EEC poprawiona Dyrektywą 97/11/EC wskazuje, że ocenie oddziaływania na środowisko powinny podlegać wszelkie prace regulacyjne i przeciwpowodziowe. Wykładnia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przedstawiona w wyroku C-72/95 Kraaijeveld nie pozostawia wątpliwości, że prace polegające na remoncie, przebudowie, nadbudowie lub odbudowie urządzeń wodnych podlegają ocenie oddziaływania na środowisko. Niestety obecnie obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów regulujące kwestie kwalifikowania przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko w art. 3.1 ustęp 11 punkt k jest niezgodne z odpowiadającym mu punktem 10 (f) Załącznika nr II Dyrektywy 85/337/EEC. Rozporządzenie wyłącza spod obowiązku oceny konserwacje i rekonstrukcje urządzeń wodnych. Dyrektywa nie zawiera zapisu o wyłączeniu prac polegających na konserwacji i rekonstrukcji spod oceny oddziaływania na środowisko. Wykładnia ETS potwierdza tą tezę.
Należy wyjść z przesłanek wyższości prawa europejskiego w tym wypadku dyrektyw UE nad rozporządzeniem wykonawczym rządu polskiego.
5. Ponieważ pierwsze umowy są już zawarte z niektórymi beneficjentami ( są to jednostki publiczne- WZMiUZ podległe Urzędom Marszałkowskim) na obecnym etapie można i trzeba doprowadzić w wypadku tych inwestycji do uzupełnienia dokumentacji i dokonania Oceny oddziaływania na środowisko oraz uzgodnienia projektu technicznego z konserwatorem przyrody. To nie przekreśla tych inwestycji, ale w wielu wypadkach ( są dobre doświadczenia z woj. śląskiego , czy lubelskiego) pozwala je poprowadzić z jak najmniejszym wpływem na środowisko przyrodnicze.
W oparciu o istniejące Prawo ochrony środowiska, Ustawę o ochronie przyrody, Prawo wodne i Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz Dyrektywę 85/337/EEC można uzasadnić wprowadzenie tego dodatkowego elementu obiektywnie utrudniającego realizację w/w inwestycji.
Niezgodność przyjętej procedury w realizacji przedsięwzięcia z ustawodawstwem wspólnotowym może spowodować całkowite wstrzymanie tych inwestycji przez Komisję Europejską.
6. Istnieje POLSKI problem Europejskiej Sieci Obszarów Chronionych Natura 2000. Może się zdarzyć, ponieważ nie był wymagany udział Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody, że projektowane inwestycje melioracyjne znajdą się na obszarach cennych przyrodniczo, w tym na obszarach projektowanych do sieci Natura 2000. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że ministerstwo środowiska zgłosiło tylko część terenów a z części się próbuje obecnie wycofać. Organizacje pozarządowe wysłały do Brukseli swoją listę uzupełniająca tzw. Shadow list”, która przez KE oraz Ministerstwo Środowiska w poprzednim rządzie została zaakceptowana ( !), z zaleceniem traktowania tych terenów jako przyszłych elementów sieci Natura 2000. Oznacza to zakaz dokonywania na nich zmian, mogących pogorszyć stan siedlisk lub gatunków, które są podstawą wytyczenia danego terenu do sieci. Oznacza to też, że WSZELKIE DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA TERENACH ZGŁOSZONYCH PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE DO KOMISJI EUROPEJSKIEJ PODLEGAJĄ TYM SAMYM PROCEDUROM, CO DZIAŁANIA NA TERENACH ZGŁOSZONYCH PRZEZ RZĄD. To wykładnia KE, która jest zaakceptowana i ogłoszona na stronie Ministerstwa Środowiska.
Tak na marginesie pozbawiona logiki polityka resortu środowiska wobec Natury 2000 grozi wstrzymaniem wszelkiej pomocy UE dla Polski ( patrz casus Brandenburgii, po zjednoczeniu Niemiec)
7. Pozostawienie stanu rzeczy bez ocen oddziaływania na środowisko spowoduje wiele konfliktów z organizacjami społecznymi (wędkarzy, przyrodników) na etapie realizacji inwestycji, być może skutkujących zatrzymaniem w ogóle tych inwestycji np. ze względu na ingerencję w obszary Natura 2000.
8. Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich- to priorytet pod jakim zapisano działanie 2.5. To paradoks, ale tego priorytetu nie uda się zrealizować pomijając przy tych ryzykownych inwestycjach udział specjalistów ochrony przyrody na czele z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody ( Wojewodą)
9. Słowa nie mówią wszystkiego stąd załączam kilka obrazów przed i po realizacji podobnych inwestycji wspartych środkami europejskimi( min. z kredytu EBI) w 2003 i 2004 r. na dopływach Pilicy.
Załącznik 3
Szanowni Państwo !
Nie ma żadnego sprzeciwu co do mojej propozycji, zgłoszonej 30.06.2006r a dotyczącej zmiany w Uzupełnieniu SPO" Restrukturyzacja i modernizacja..." dotyczącej działania 2.5.
Rozumiem, że brak sprzeciwu , tak jak min. w przypadku zatwierdzenia w trybie obiegowym sprawozdania za I kwartał 2006r, oznacza zgodę na przyjęcie tych poprawek!?
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
Załącznik 4
Opinia do propozycji zmian w uzupełnieniu do SPO (woj. świętokrzyskie)
Oceny wpływu na środowisko dokonuje się na etapie decyzji lokalizacyjnej czyli przed rozpoczęciem wykonywania projektu budowlanego.
Dla zadań, które są w realizacji na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego i pozwolenia na budowę proponuje się odstąpić od konieczności wykonywania dodatkowych uzgodnień.
Dla urządzeń melioracji podstawowych pozwolenia wodnoprawne i pozwolenia na budowę wydaje Wojewoda. Również konserwator przyrody jest pracownikiem Wojewody. Z wcześniejszych praktyk wynika, że jeśli projekt techniczny nie zawierał opinii w zakresie ochrony środowiska służby wojewody poddawały projekt takiej opinii przed wydaniem powyższych decyzji.
Natomiast dla obszarów NATURA 2000 obowiązek uzyskania decyzji środowiskowych jest obligatoryjny z mocy ustawy.
Tak więc proponowane zmiany mogłyby być ewentualnie uwzględnione przy następnych programach.
Załącznik 5
MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI
Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich
00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30, tel: 623-25-55, fax: 623-20-51
ROW/km/mo-823/ /06 Warszawa, .07 2006 r.
Pan
Radosław Gawlik
Stowarzyszenie Ekologiczne „Eko-Unia”
Ul. Białoskórnicza 26
50-134 Wrocław
W związku z Pana propozycją zgłoszoną pocztą elektroniczną, dotyczącą zmian w Uzupełnieniu Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006” (SPO), polegających na zobowiązaniu wszystkich beneficjentów Działania 2.5 „Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” do wykonywania ocen oddziaływania na środowisko i uzyskiwania opinii konserwatora przyrody uprzejmie informuję, co następuje.
W chwili obecnej, dla projektów realizowanych ze wsparciem środków SPO, stosuje się wymogi wynikające z przepisów obowiązującego prawa.
W związku z tym, jeśli organizacje ekologiczne uważają, że obecne przepisy pozwalają na realizację inwestycji, które „stanowią największe zagrożenie dla charakteru i przyrody rzek i potoków” i mogą być „sprzeczne z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej” to należy działać na rzecz ich zmiany. Nie ma jednak podstaw, aby te zmiany wprowadzać przez zmianę przepisów Uzupełnienia. Dlatego kwestie te wymagają regulacji na poziomie obowiązujących ustaw lub rozporządzeń, dla których właściwym jest Minister Środowiska. Należy jednocześnie podkreślić, że w chwili obecnej nabór wniosków jest już na ukończeniu. Złożone wnioski przekroczyły pulę środków przyznanych dla tego działania
i wynoszą 122,39%, natomiast decyzje wydane opiewają na kwotę 370 672 811,00 zł, co stanowi 71,41% alokacji.
Jednocześnie, w nawiązaniu do Pana e-maila z dnia 24.07.br., uprzejmie informuję iż tryb obiegowy przysługuje przewodniczącemu Komitetu zgodnie z § 1 p.12 Regulaminu Komitetu Monitorującego Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich”, który wskazuje iż: „ W przypadku spraw nie cierpiących zwłoki lub spraw nie wymagających specjalnego posiedzenia przewodniczący może przesłać członkom Komitetu na piśmie projekt uchwały w danej sprawie wraz z listem wyjaśniającym. Członkowie Komitetu powinni przesłać pisemną opinię co do projektu w terminie określonym w liście wyjaśniającym. Jeżeli nie ma głosów przeciwnych, Komitet przyjmuje uchwałę. Jeżeli są głosy przeciwne, dana sprawa winna być przedyskutowana na najbliższym posiedzeniu”.
W załączeniu przesyłam również kopię pisma Departamentu Gospodarki Ziemią MRiRW w omawianej sprawie.
Załącznik 6
Odrębne pismo w pdf w załączeniu u dołu strony.
Załącznik 7
Zbiór polskich przepisów w zakresie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz decyzji wojewody o warunkach prowadzenia robót w korytach rzek!
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia wymagana jest dla wszystkich przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Listę takich przedsięwzięć określił Minister Środowiska w Rozporządzeniu z dnia 9 listopada 2004 (Dz.U. nr 257 poz. 2573).
§ Decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach należy uzyskać przed wydaniem pozwolenia na budowę lub pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja ta jest zakończeniem oceny oddziaływania na środowisko. Decyzję taka wydaje się również wówczas, gdy organ uznał, że sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie jest wymagane.
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją niezależną od decyzji lokalizacyjnej i może być wydana przed lub po decyzji lokalizacynej. Ważne jest, aby wydana została przed decyzją o budowie lub pozwoleniem wodnoprawnym.
§ Wykonywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z art.3 ust 1 pkt 61, 62, 63, 65 i 66 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09.11.2004 w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 257.2573)
§ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia nie jest uzgodnieniem, ale osobną decyzją.
§ Brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia należącego do znacząco oddziałujących na środowisko jest więc wadą prawną.
§ Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ustawowym obowiązkiem inwestora. Inwestor nie może przerzucać tego obowiązku na spostrzegawczość Wojewody lub Konserwatora Przyrody. Opinia w zakresie ochrony środowiska jest jednak zupełnie czymś innym niż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
§ Dodatkowo art. Art. 118 ust 1. ustawy o ochrony przyrody stanowi, że „prowadzenie robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych, oraz innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne - na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych, zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej wartości z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa, występowania skupień gatunków chronionych oraz tarlisk, zimowisk, przepławek i miejsc masowej migracji ryb i innych organizmów wodnych, następuje na podstawie decyzji wojewody, który ustala warunki prowadzenia robót.
§ Decyzję powyższą należy uzyskać przed pozwoleniem na budowę. Decyzja ta nie jest uzgodnieniem czy opinią, lecz osobną decyzją administracyjną.
§ Na podstawie art. 46 ust 4 Prawa ochrony środowiska, przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 118 ust 1 Prawa ochrony przyrody, wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia
§ Na podstawie art. 46 ust 4a uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia wymaganie jest również przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Realizację przedsięwzięć, dla których brakuje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia lub decyzji na podstawie art. 118 ust 1 ustawy o ochrony przyrody, należy wstrzymać do czasu usunięcia braków prawnych. Ich realizacja w obecnym stanie niesie ryzyko finansowe (możliwa kara, nakaz rozbiórki instalacji).
Anna Roggenbuck, Radosław Gawlik,
Szczecin, Wrocław, lipiec 2006r
Załącznik 8
Witam Państwa !
Dziękuję za reakcję Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich i odpowiedź na mój wniosek. Także za przypomnienie regulaminu Komitetu Monitorującego o kompetencjach przewodniczącego do występowania z wnioskami w trybie obiegowym.
Chciałbym zwrócić uwagę, że konkluzja pisma Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią MRiRW o niezgodności z prawem mojego wniosku spłyca dość skomplikowane zagadnienie i świadczy o dużym poziomie powierzchowności w analizie problemu.
Rozumiem, że to pismo było też podstawą odpowiedzi Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Przedstawiciele województwa świętokrzyskiego przysłali mi swoją interpretację przepisów a tym zakresie sporządzoną przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych-WZMiUW. Stała się ona ważnym impulsem do analizy prawa ochrony środowiska i ustawy o ochronie przyrody przez organizacje, które reprezentuję w Komitecie Monitorującym.
Ważniejsza w obecnej sytuacji (zawarto większość umów z WZMiUW) od zmiany Uzupełnienia SPO wydaje mi się jasna wykładnia skierowana do województw
samorządowych (instytucji zarządzających) oraz do beneficjentów działania 2.5- Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych, które przepisy prawa i jak powinny być zastosowane.
Wychodzę tu na przeciw głosom dyrektorów Departamentu ROW, że trudno zmieniać reguły, gdy umowy zostały juz w większości wypadków zawarte.
Proszę i oczekuję zatem, że taką wykładnię uczyni oraz wyśle do w/w instytucji Departament ROW MRiRW.
Byłoby nam bardzo miło , gdyby nasz zbiór przepisów okazał się tu pomocny.
Jeszcze raz podkreślę, że organizacjom ekologicznym nie zależy na protestach i konflikcie z WZMiUW a intencją naszych działań jest optymalne wykorzystanie tych środków z korzyścią dla celu działania - gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi- przy minimalizacji lub unikaniu niekorzystnego wpływu na przyrodę, którą
wciąż mamy wyjątkową i bezcenną w dolinach rzek.
Z pozdrowieniami
Radek Gawlik
Członek KM SPO " Restrukturyzacja..."
Przedstawiciel pozarządowych organizacji ekologicznych
Stowarzyszenie Ekologiczne " Eko- Unia"
Cdn.
